JAY LISSENBERG - 1e Internationale Zware Fond Gouden Duif 2025

Utrecht – De winnaars van onze Internationale Zware Fondcompetitie Gouden Duif 2025 zijn Jay Lissenberg (39) en Kitty Stevens, partners in het leven en in de sport. Na 2021 is dit reeds de tweede maal dat zij deze prestigieuze trofee mogen gaan afhalen op het podium in Broechem. Iedere overwinning is mooi, een tweede is extra bijzonder en bovendien deden ze het met een waanzinnig recordcoëfficiënt van 1,62.

Afgelopen seizoen was een superseizoen voor Jay en Kitty. Naast tal van andere prijzen wonnen ze dus onze competitie en bovendien mogen ze naar de Olympiade in Dortmund omdat ze twee Olympiadeduiven hebben. 

Passie voor de marathon

Jay werkt als boomverzorger bij de gemeente Nieuwegein en de laatste weken was hij ook druk met het sneeuwvrij maken van de wegen. Kitty werkt als cateringmanager bij ABN Amro. De vader van Jay, Johan, was ook duivenmelker en zo is Jay er eigenlijk als vanzelf ook ingerold, Kitty werd dan weer aangestoken door Jay.
Op onze vraag hoe de taakverdeling is en hoe betrokken Kitty is bij het duivenspel, antwoordt Jay heel oprecht dat ze eigenlijk alles samen doen. Het werk wordt verdeeld zoals het uitkomt en alle beslissingen worden samen genomen. Ze vullen mekaar perfect aan en vormen daarom een ideale duiventandem. Kitty is meer van het poetsen, Jay is daar minder fanatiek in, zeker buiten het seizoen. Jay is beter in het inschatten van de gezondheid van de duiven en wat te voeren. Kitty is een ochtendmens, Jay niet. Kitty gaat ook wel eens lappen of rijdt naar de dierenarts en zo worden alle taken op een vanzelfsprekende manier verdeeld.

Zijn eerste stappen in de duivenwereld zette Jay dus aan de hand van vader Johan. Johan gaf er echter de brui aan, maar Jay bleef doorgaan. Als veertienjarige ging hij reeds op eigen naam spelen. In het begin speelde hij ook snelheid, maar al snel bleek zijn grote liefde toch te liggen bij het zware werk. Zijn eerste twee marathonduiven kreeg Jay van Harry Brakele (Maarssen).

Jay: “Het extreme spreekt me aan, duiven zien thuiskomen die 1000 km in de vleugels hebben, dat is toch kicken? Begrijp me niet verkeerd, alle afstanden kunnen mooi zijn om te spelen, het is maar wat je leuk vindt. Alles is mooi als het goed gaat! (lacht) De eerste keer dat ik ZLU speelde, had ik een doffer die van Agen thuiskwam om 22.47 u, in de schemer, dan gaat je hart sneller kloppen.”

Veel op gevoel

Op de hokken in Utrecht zijn zes afdelingen vliegduiven, twee jongen, twee jaarse en twee oude. Alle hokken hebben volières, maar ’s avonds zitten ze wel allemaal binnen. Daarnaast hebben Jay en Kitty 20 kweekkoppels. Vorig seizoen kweekten ze 70 jongen en nog eens een 20-30 late na het seizoen. Bij aanvang van het seizoen waren er een negentigtal oude en jaarse (50/50 verdeeld).

Op zich hebben ze geen vaste kweekcombinaties en wordt er herkoppeld. Wanneer een koppel hele goede voortbracht, wordt daar natuurlijk bij het koppelen wel naar gekeken en deze zetten ze dan al eens terug samen. Koppelen gebeurt veelal op gevoel. Jay heeft niet de tijd om alle pedigrees en uitslagen uit te pluizen.
Natuurlijk worden er al eens duiven bijgehaald, maar zeker niet jaarlijks. Dit kan zijn bij toppers of bij sterk spelende minder bekende melkers. Ook hierin is geen vast systeem, maar het is zeker niet zo dat één bepaalde topper huisleverancier is. Dit gebeurt dus ook weer op gevoel, een duif moet hen aanstaan. Er wordt wel regelmatig aan samenkweek gedaan.

Half februari werden zowel de kwekers als de vliegers gekoppeld. Ook uit de “betere” vliegers wordt gekweekt, de beste doffers krijgen ook twee duivinnen. Begin van het seizoen worden de vliegers ingespeeld op weduwschap, later worden ze op nest gespeeld naar de specifieke wedstrijden toe. In principe is dit totaal weduwschap, al kan het gebeuren dat wanneer een van beide echt heel goed vliegt, zijn/haar partner toch wordt thuisgelaten.
Tijdens de winter blijven de duiven buitenkomen. Er wordt hier heel ruim gevoerd en ze willen vermijden dat de duiven te vet uit de winter komen. Natuurlijk houdt dit risico’s in en in die periode worden er ook regelmatig jongen geslagen door de slechtvalk. In april wordt er dan begonnen met opleren en wordt er twee keer gereden tot een 30-40 km, daarna gaan ze mee met de vereniging.
Met de jongen wordt natuurlijk wat meer gereden, maar lossen op 1-2 km daar houdt Jay zich niet mee bezig. In drie etappes worden ze weggevoerd tot uiteindelijk 40-50 km. Bij dit lappen wordt alles gewoon in groep gelost. De jongen worden niet gescheiden en zitten gewoon allemaal samen.
Ook tijdens het seizoen wordt er gereden met de duiven. De duiven die thuisblijven worden op de dag van de vlucht weggevoerd tot maximum 70 km zodat alle duiven die dag gevlogen hebben. Voor ze de mand ingaan voor de zware fond moeten ze een 2000-2500 wedstrijdkilometers in de vleugels hebben.
Aan huis wordt er meestal één keer per dag getraind, de doffers in de ochtend en de duivinnen en de jongen in de middag. Soms mogen ze echter ook ’s avonds nog eens los, maar hier zit niet echt een systeem in. Wanneer het te heet is gebeurt het ook dat alles ’s morgens gelost wordt, maar dan trainen ze minder goed. Vooral de duivinnen op nest willen dan terug binnen.

Jonge-jaarse-oude

De jongen vliegen het programma voor jonge duiven. De focus op het hok van Jay en Kitty ligt natuurlijk op de zware fond, maar de andere resultaten zijn natuurlijk ook van tel. Bij de oude en jaarse zijn ze immers een indicatie van de vorm van de duiven en bij de jongen zijn ze het belangrijkste selectiecriterium.
De bouw en het uiterlijk van een duif vinden ze in Utrecht minder belangrijk. Niemand kan tenslotte in het hoofd van de duiven kijken, het enige wat telt is vroeg op de klep. Prijzen per tiental of zo, daar liggen ze ook niet wakker van, het draait om kopprijzen.

De jaarlingen worden net als de oude ingespeeld op weduwschap. Alle jaarlingen gaan, net zoals de jongen, mee op dezelfde vluchten. Vorig seizoen was hun verste vlucht Bressols (950 km), maar dit kan ook Agen (960 km) zijn. Voor deze vluchten worden ze dan op nest gespeeld. Er wordt gekeken naar hoe ze thuiskomen tijdens het invliegen en aan de hand daarvan worden ze gekoppeld voor de verdere vluchten. Hetzelfde gebeurt bij de oude.

De oude worden voor de marathonvluchten op nest gespeeld. Gemiddeld gaan er een 10-15 duiven de mand in, maar dit kan wisselen naargelang de omstandigheden. Op Marseille gingen er maar drie mee en voor Bergerac werd alles ingekorfd. Wanneer de vorm van de duiven hem niet aanstaat durft Jay ook gewoon alles thuislaten.
Wanneer de duiven ingevlogen worden en dus op weduwschap worden gespeeld, wordt meestal de partner getoond. Jay vindt dit wel belangrijk om te vermijden dat de duivinnen gaan aanlopen.

Twee Olympiadeduiven

Sommige duiven staan er al als jong, andere komen pas later tot hun volste recht. Evengoed zijn er duiven die als jaarse goed zijn, maar niet presteren als oude. Dit verschilt van duif tot duif. Zoals eerder gezegd hebben Jay en Kitty twee Olympiadeduiven, een doffer en een duivin, en de duivin vloog al direct als jong super.
Nu we het toch over deze Olympiadeduiven hebben. Op het hok in Utrecht zitten dus momenteel een 1e en een 3e Olympiadeduif: de duivin “Olympic 933” NL23-9168933, en de doffer “Olympic Gehamerde Witpen” NL23-9168964. Beide duiven zijn ook grotendeels verantwoordelijk voor het winnen van 1e Internationale Zware Fond Gouden Duif. De doffer scoorde maar liefst drie keer en de duivin twee keer.

Jay: “Zulke twee toppers op je hok hebben is natuurlijk een zaligheid. Bovendien beseffen we ook dat we hiervan moeten genieten want je weet nooit wanneer dit nog eens gebeurt. Momenteel hebben we beide ook gekoppeld en met wat geluk komen daar weer toppers uit.”

Voeding, medicatie, bijproducten

Jay en Kitty geven een mengeling van verschillende merken, Beyers, Vanrobaeys en Van Tilburg. Hoofdzaak hier is dat er flink gevoerd wordt. In het begin van het seizoen wordt er nog opgevoerd naar de vluchten toe, eens ze op de fond zitten is er eigenlijk altijd voer in de bak.
Bij inkorving voor de fond krijgen ze vetrijk voer met nog extra pinda’s. 
Bij thuiskomst gaan er elektrolyten in het water (Schroeder of Van Tilburg). Verder worden er ook nog Ropa B (met oregano), Probac 1000, Sedochol (vooral met de rui) en nog wat producten gegeven. Op zich allemaal niets bijzonders. Hier zit geen vast systeem in en het valt ook wat onder de noemer “baat het niet dan schaadt het niet”. Grit en Vitamineral krijgen ze bijna iedere dag of staat gewoon ter beschikking.
In november/december worden de duiven behandeld tegen paratyfus, tien dagen kuren en enten.
De paramyxo-enting wordt gedaan op eieren in februari. De dierenarts waarmee ze werken is Stephan Göbel. Tijdens het vliegseizoen wordt er enkel ingegrepen op doktersadvies.

Jay: “Ik ga niet zelf lopen kloten, ik ben geen dierenarts. Tijdens het invliegen ga ik voor controle en ongeveer 3-4 weken voor de eerste verre vlucht ga ik wat geven als ze wat mankeren. Bij thuiskomst van een verre vlucht krijgen ze wat voor het geel (tricho). Met inkorven krijgen ze wat voor de koppen, maar dat wil ik ook wel eens overslaan als het goed gaat. En tussendoor proberen we ook nog wel eens op controle te gaan.
Jonge duiven krijgen zo weinig mogelijk medicijnen, wel wat voor het geel en bij coli-verschijnselen handelen we gelijk, maar zolang ze goed naar huis komen van de vluchten krijgen ze niks. De kwekers krijgen niets buiten de verplichte paramyxo-enting en paratyfusbehandeling in november/december. Enkel een paar dagen voor of na het seizoen nog iets tegen het geel, maar verder niets, mits ze gezond blijven natuurlijk.”

En zo eindigt dit verhaal, of beter gezegd, dit hoofdstuk. De naam Jay Lissenberg zal u de komende jaren nog vaak genoeg zien verschijnen want Jay en Kitty zijn absolute toppers op de marathon!